Διαζύγιο και παιδί - Μύθοι σχετικά με το διαζύγιο

Πολύ συχνά οι έρευνες σχετικά με τις επιδράσεις του διαζυγίου στους ανθρώπους που χωρίζουν, βασίζονται σε δεδομένα που προκύπτουν από την εξέταση ανθρώπων ένα ή δύο χρόνια μετά το χωρισμό. Όπως υποστη­ρίζουν οι Hetherington & Kelly (2002, ό.α. στο Χατζηχρήστου, 2005) το διάστημα αυτό δεν είναι αρκετό για να οδηγήσει με ασφάλεια σε συμπεράσματα σχετικά με τις επιδράσεις και κυρίως για τη διάκριση μεταξύ βραχυπρόθεσμων και μακροπρόθε­σμων επιδράσεων. Το γεγονός αυτό, συνδυαζόμενο με το ότι συνήθως δεν γίνονται συγκριτικές μελέτες μεταξύ παντρεμένων και διαζευγμένων ζευγαριών ώστε να καθοριστούν ποιες δυσκολίες είναι κοινές σε όλες τις οικογένειες και ποιες είναι ιδιαίτερες για τις οικογένειες στις οποίες το ζευγάρι έχει χωρίσει, οδηγεί συχνά σε κάποιους μύθους σχετικά με τις α­ντιλήψεις μας σχετικά με το διαζύγιο, οι συχνότεροι από τους οποίους σύμφωνα με τους Hetherington & Kelly είναι οι εξής:

1. Το διαζύγιο είναι πάντα καταστρεπτικό για τα παιδιά. Ένα πολύ σημα­ντικό ποσοστό από τα παιδιά που έχουν βιώσει το χωρισμό των γονέων τους αναφέρονται σε αυτόν ως μια επώδυνη εμπειρία, ωστόσο στην πρώ­ιμη νεανική ηλικία είχαν καταφέρει πολλά από τα αναπτυξιακά επιτεύγμα­τα της ηλικίας τους: είχαν βάλει τις βάσεις για επιτυχημένη καριέρα, είχαν εδραιώσει σχέσεις οικειότητας και εγγύτητας και είχαν καταφέρει να ορ­γανώσουν μια ζωή με νόημα και περιεχόμενο.
2. Οι συνέπειες και οι επιλογές μετά από ένα διαζύγιο είναι δεδομένες και αναπόφευκτες. Μία αρνητική εμπειρία, όπως το διαζύγιο, αποτελεί έ­ να σημείο καμπής στη ζωή ενός άνθρωπου, ωστόσο η εμπειρία καθαυτή δεν καθορίζει την εξέλιξή του, καθώς μπορεί να γίνει αφετηρία για μια σει­ρά από άλλες θετικές αλλαγές. Η κατεύθυνση μιας αλλαγής δεν μπορεί ποτέ να είναι προκαθορισμένη, αφού πολλές φορές διαπιστώνεται ότι σε ένα μεγάλο ποσοστό οι άνθρωποι μετά το διαζύγιο αποφασίζουν να πά­ρουν την ευθύνη της ζωής τους στα χέρια τους.
3. Οι άνδρες είναι οι Μεγάλοι Νικητές μετά από ένα διαζύγιο. Αντίθετα με αυτό που συνήθως υποστηρίζεται, δύο στους τρεις γάμους σύμφωνα με την έρευνα αυτή έληξαν με πρωτοβουλία των γυναικών. Επιπλέον, οι γυναίκες είχαν καλύτερη συναισθηματική προσαρμογή από τους άνδρες και δημιούργησαν πιο εύκολα και γρήγορα κοινωνικό δίκτυο φίλων. Αν και η διαφορά στην οικονομική κατάσταση μεταξύ ανδρών και γυναικών εξα­κολουθεί να είναι αισθητά εις βάρος των γυναικών, η διαφορά αυτή αρχί­ζει να μειώνεται.
4. Η απουσία του πατέρα -και συνεπώς οι οικονομικές δυσκολίες- είναι οι δύο μεγαλύτεροι παράγοντες επικινδυνότητας για τα παιδιά μετά από ένα διαζύγιο. Η συμβολή των πατέρων στην οικονομική, κοινωνική και συ­ναισθηματική ευημερία ενός παιδιού είναι πολύ σημαντική. Ωστόσο, η φυ­σική παρουσία από μόνη της δεν είναι αρκετή και απαιτείται ενεργή και σταθερή πατρική παρουσία για να επιτευχθεί η καλή προσαρμογή του παιδιού. Αν ο πατέρας ήταν απών πριν το διαζύγιο, ο χωρισμός των γονέ­ων δεν επιβαρύνει περαιτέρω το παιδί, ενώ μια σταθερή, υποστηρικτική σχέση με τη μητέρα μπορεί να ισοσταθμίσει τις συνέπειες από την έλλει­ψη του πατέρα και τις οικονομικές δυσχέρειες.
5. Ο θάνατος και το διαζύγιο έχουν παρόμοιες συνέπειες στη ζωή ενός ατόμου. Τόσο ο θάνατος όσο και το διαζύγιο συνδέονται με την απουσία του ενός γονέα, ωστόσο τα παιδιά μετά το θάνατο ενός γονιού φαίνονται να εμφανίζουν λιγότερες δυσκολίες από αυτές που βιώνουν μετά το δια­ζύγιο των γονέων τους. Αυτό οφείλεται στο ότι μετά το θάνατο, ο γονέας που ζει φροντίζει συνήθως να μεταφέρει μια καλή εικόνα για τον γονιό που έχει πεθάνει στο παιδί του και ενθαρρύνει τη δημιουργία μιας συμβο­λικής σχέσης. Αντιθέτως, στο διαζύγιο συχνά οι συγκρούσεις μεταξύ των γονέων έχουν ως αποτέλεσμα την προσπάθεια παρεμπόδισης της σχέσης με τον άλλο γονέα μέσα από κατηγορίες και σχόλια εις βάρος του άλλου γονέα. Επιπλέον το υποστηρικτικό δίκτυο για τις γυναίκες που έχουν βιώ­σει την απώλεια του συζύγου τους είναι πολύ πιο ισχυρό σε σχέση με τις διαζευγμένες γυναίκες. Τέλος, ενώ ο θάνατος "κλείνει" οριστικά ένα κε­φάλαιο στη ζωή ενός ανθρώπου, στο διαζύγιο η επαφή των πρώην συζύ­γων, κυρίως όταν υπάρχουν παιδιά συχνά γίνεται αιτία αναζωπύρωσης των συγκρούσεων και του επακόλουθου πόνου που αυτές προκαλούν.