Πρόκειται για μια κοινή και όχι ιδιαίτερα σοβαρή, αλλά εύκολα μεταδοτική μυκητιασική λοίμωξη που συνήθως παρουσιάζεται ως κνησμώδες, απολεπιζόμενο δέρμα στα διαστήματα μεταξύ των δακτύλων του ποδιού, οφείλεται σε δερμομύκητες του γένους trichophyton (rubrum και mentagrophytes) και παρουσιάζει μεγάλη συχνότητα υποτροπής.

Τα διαστήματα μεταξύ των δακτύλων αποτελούν ένα καλό περιβάλλον ανάπτυξης των μυκήτων και για το λόγο αυτό η μόλυνση εμφανίζει υψηλή συχνότητα στους αθλητές και όχι μόνο.

Πόδι αθλητήΤο πόδι αθλητή ή τριχοφυτίαση του ποδιού (tinea pedis or athlete's foot) εμφανίζεται με μεγαλύτερη συχνότητα στους άνδρες από ότι στις γυναίκες, εντοπίζεται ανάμεσα στα δάχτυλα, τις πατούσες, τα νύχια και την ραχιαία επιφάνεια των ποδιών και αν δε θεραπευτεί εγκαίρως μπορεί να εξαπλωθεί και σε άλλα σημεία του ποδιού.

Παράγοντες προδιάθεσης:

  • Κοινόχρηστα μπάνια, αποδυτήρια.
  • Κλειστά ή συνθετικά παπούτσια.
  • Μακρά συνεχής χρήση των ίδιων καλτσών και παπουτσιών.
  • Εφίδρωση.
  • Κακή κυκλοφορία του αίματος.
  • Παχυσαρκία.
  • Ηλικία (πιο συχνό πρόβλημα στους ηλικιωμένους).
  • Παθήσεις (σακχαρώδης διαβήτης, ανοσοανεπάρκεια).

Κλινική εικόνα:

Οι φολίδες (λέπια) που εμφανίζονται κατά την διάρκεια της λοίμωξης αφού γίνουν λεπτές και υγρές αρχίζουν να αποπίπτουν με αποτέλεσμα να εμφανίζεται το υποκείμενο δέρμα που συνήθως είναι ερυθρό, επώδυνο, κνησμώδες και δύσοσμο, άλλοτε ξηρό και φολιδώδες ή υγρό με εξίδρωμα που στην περίπτωση που ραγεί υπάρχει πιθανότητα να εμφανιστεί δευτερογενής βακτηριακή λοίμωξη.

Κλασσικά προσβάλλονται τα δάχτυλα με το διάστημα μεταξύ τέταρτου και πέμπτου δακτύλου να είναι αυτό που προσβάλλεται συχνότερα. Πιο σοβαρές λοιμώξεις μπορούν να εξαπλωθούν στο πέλμα του ποδιού ή ακόμη και στην ραχιαία επιφάνεια σε κάποιες περιπτώσεις δίνοντας ψευδώς την εικόνα αλλεργικής δερματίτιδας που μπορεί εύκολα να διαφοροδιαγνωστεί αφού σε αντίθεση με το πόδι αθλητή στο έκζεμα ή στην δερματίτιδα τα διαστήματα μεταξύ των δακτύλων συνήθως δεν προσβάλλονται.

Η προσβολή των νυχιών μπορεί ανάλογα με τη βαρύτητα και με το πόσα νύχια προσβάλλονται να απαιτεί ιατρική εξέταση και συστηματική αντιμηκυτιασική θεραπεία.

Κύκλος υποτροπής:

Η βραχυχρόνια χρήση θεραπείας και η απουσία προληπτικών μέτρων τροφοδοτεί τον κύκλο υποτροπής των μυκητιάσεων στα πόδια.

Έτσι: τα πόδια μολύνονται με τα σπόρια των μυκήτων → το δέρμα γίνεται ερυθρό, κνησμώδες, σκίζεται, νεκρώνεται και αποφλοιώνεται → τα μολυσμένα λέπια δέρματος διασπείρονται στις κάλτσες, τα παπούτσια, τις πετσέτες → οι μύκητες μεταφέρονται στα παπούτσια και το πάτωμα →τα σπόρια επιζούν στα παπούτσια εφόσον αυτά δεν αλλάζονται συχνά και δεν περιποιούνται με αντιμυκητιασικά →τα πόδια ξαναμολύνονται με τα σπόρια των μυκήτων.

Διάγνωση:

  • Η διάγνωση βασίζεται κυρίως στην κλινική εικόνα (εμφάνιση του δέρματος του ποδιού).
  • Καλλιέργεια δέρματος (οι μύκητες από δερματικές φολίδες μπορούν να αναπτυχθούν στο εργαστήριο).
  • Βιοψία δερματικής βλάβης (η μικροσκοπική εξέταση μπορεί να αναδείξει του μύκητες).
  • Εξέταση της δερματικής βλάβης με ΚΟΗ (δείγματα δέρματος σε ΚΟΗ αναδεικνύουν το μύκητα στο μικροσκόπιο).

Θεραπεία:

Πολλά είναι τα διαθέσιμα σκευάσματα για τη θεραπεία του ποδιού αθλητή. Τα σκευάσματα περιλαμβάνουν κρέμες, σκόνες, διαλύματα, σπρέι και βερνίκια. Οι τοπικές αλλυλαμίνες (π.χ τερβιναφίνη), οι αζόλες (π.χ κλοτριμαζόλη, μικοναζόλη και κετοκοναζόλη), το ενδεκανοϊκό οξύ και η τολναφτάτη είναι αποτελεσματικά με παρόμοια ποσοστά θεραπείας της μυκητίασης με την τερβιναφίνη όμως να είναι πιο αποτελεσματική στην πρόληψη των υποτροπών και επιπλέον μαζί με την κετοκοναζόλη να απαιτούν μόνο 1 εβδομάδα θεραπείας, την οποία κάποιοι ασθενείς μπορεί να προτιμούν.

Η τακτική εφαρμογή του προτεινομένου προϊόντος σε καθαρά, στεγνά πόδια και η συνέχιση της θεραπείας και μετά την εξαφάνιση των συμπτωμάτων είναι απαραίτητη ώστε να εξασφαλιστεί η εξάλειψη του μύκητα. Το κάθε προϊόν αναγράφει τη διάρκεια θεραπείας και γενικά συνιστάται επιπλέον χρήση για 1-2 εβδομάδες μετά την εξαφάνιση όλων των συμπτωμάτων της λοίμωξης.

Αζόλες (π.χ κλοτριμαζόλη, κετοκοναζόλη και μικοναζόλη)

Οι τοπικές αζόλες που περιέχονται σε κρέμες, σκόνες και σπρέι, μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη θεραπεία πολλών τοπικών μυκητιάσεων, όπως και του ποδιού αθλητή. Έχουν ευρύ φάσμα δράσης και εμφανίζουν τόσο αντιμυκητιασική όσο και αντιβακτηριακή δράση. Η θεραπεία πρέπει να εφαρμόζεται δυο ή τρεις φορές την ημέρα. Η μικοναζόλη, η κλοτριμαζόλη και η κετοκοναζόλη μπορούν να προκαλέσουν περιστασιακά ήπιο ερεθισμό του δέρματος.

Τερβιναφίνη

Η τερβιναφίνη (terbinafine) διατίθεται σε σκεύασμα ως κρέμα, διάλυμα, σπρέι και γέλη. Η τερβιναφίνη φαίνεται να είναι αποτελεσματικότερη από τις αζόλες στην πρόληψη της υποτροπής της μυκητίασης και για τον λόγο αυτό είναι προτιμότερη όταν το πρόβλημα είναι οι συχνές εξάρσεις ποδιού αθλητή. Η τερβιναφίνη μπορεί να προκαλέσει ερυθρότητα, κνησμό και καύσο του δέρματος και η επαφή με τα μάτια πρέπει να αποφεύγεται και δεν συνιστάται για χρήση σε παιδιά.

 

Σχήματα θεραπείας με τερβιναφίνη
Πόδι αθλητή Κρέμα (16 ετών και άνω) Σπρέι (16 ετών και άνω) Διάλυμα (18 ετών κα άνω) Γέλη (16 ετών και άνω)
Εφαρμογή μια ή δύο φορές την ημέρα για 1 εβδομάδα Εφαρμογή μια φορά την ημέρα για μια εβδομάδα Εφαρμογή (για 24 ώρες) μια φορά ανάμεσα στα δάχτυλα, στα πέλματα και τα πλάγια του ποδιού. Εφαρμογή μια φορά την ημέρα για μια εβδομάδα

Τολναφτάτη:

Η τολναφτάτη διατίθεται σε σκεύασμα σε σκόνη, κρέμα, αεροζόλ και διάλυμα και είναι αποτελεσματική για το πόδι αθλητή. Έχει αντιμυκητιασική αλλά όχι αντιβακτηριακή δράση. Πρέπει να εφαρμόζεται δυο φορές την ημέρα και η θεραπεία πρέπει να συνεχίζεται για έως και 6 εβδομάδες. Η τολναφτάτη μπορεί να είναι ελαφρώς ερεθιστική όταν εφαρμόζεται σε μολυσμένο δέρμα.

Ενδεκανοϊκό οξύ:

Το ενδεκανοϊκό οξύ είναι ένα αντιμυκητιασικό σκεύασμα που συνήθως διατίθεται σε σκεύασμα με ψευδάργυρο για να δίνεται πρόσθετη αντισηπτική δράση. Η θεραπεία πρέπει να συνεχίζεται για 4 εβδομάδες.

Κρέμα υδροκορτιζόνης:

Η υδροκορτιζόνη χρησιμοποιείται στην αλλεργική και από ερεθισμό δερματίτιδα, δήγματα εντόμων και στο ήπιο έως μέτριο έκζεμα. Η χρήση τοπικής υδροκορτιζόνης στο πόδι αθλητή μπορεί να μειώσει την φλεγμονή, αλλά δεν αντιμετωπίζει την μυκητίαση και αντίθετα την επιδεινώνει. Προϊόντα συνδυασμού που περιέχουν υδροκορτιζόνη μαζί με αντιμυκητιασικό σκεύασμα είναι όμως διαθέσιμα για χρήση στο πόδι αθλητή και το παράτριμμα. Η θεραπεία περιορίζεται σε 7 ημέρες.

Απαραίτητα μέτρα υγιεινής για την αποφυγή υποτροπής:

  • Κοινόχρηστοι χώροι: να χρησιμοποιούνται ατομική πετσέτα και σαγιονάρες σε χώρους με έντονη υγρασία (αποδυτήρια, πισίνα, σάουνα). Επομένως, το περπάτημα με γυμνά πόδια σε αποδυτήρια, πισίνες και κοινόχρηστους χώρους θα πρέπει να αποφεύγεται, αφού το πόδι αθλητή μεταδίδεται εύκολα.
  • Υγιεινή των ποδιών: Καθημερινό πλύσιμο των ποδιών με ουδέτερο σαπούνι, προσεκτικό στέγνωμα (ιδιαίτερα ανάμεσα στα δάχτυλα) και πλύσιμο των χεριών.
  • Παπούτσια-κάλτσες:
    • Αποφυγή συνθετικών υλικών.
    • Καθημερινή αλλαγή παπουτσιών-καλτσών και απολύμανση με αντιμυκητιασική πούδρα. Η χρήση μυκητοκτόνου σκόνης στα πόδια και στα υποδήματα μπορεί να είναι χρήσιμο προφυλακτικό μέτρο και επίσης μπορεί να βοηθήσει στην απορρόφηση της υγρασίας και την πρόληψη απολέπισης.
    • Συχνός αερισμός παπουτσιών και αλλαγή πάτων.
    • Χρήση βαμβακερών καλτσών και πλύσιμο στους 600C (οι βαμβακερές κάλτσες μπορεί να διευκολύνουν την απομάκρυνση της υγρασίας, ενώ οι νάιλον κάλτσες θα την εμποδίσουν).
    • Χρήση δερμάτινων ή ανοιχτών παπουτσιών (πέδιλα, σαγιονάρες, πάνινα) που επιτρέπουν στο δέρμα να αναπνέει.
    • Απόρριψη μολυσμένων υποδημάτων (μπορεί να υπάρχουν σπόρια μυκήτων).
  • Να μη χρησιμοποιούνται κοινές πετσέτες, παπούτσια ή κάλτσες με άλλα άτομα.

Άλλες τριχοφυτίες:

  • Η γυροειδής τριχοφυτία του σώματος (tinea corporis) είναι μια μυκητίαση που εμφανίζεται ως δακτυλιοειδής βλάβη που εξαπλώνεται βαθμιαία αφού ξεκινήσει ως μικρή κόκκινη βλατίδα. Συχνά υπάρχει μια μόνο βλάβη και η χαρακτηριστική εμφάνιση είναι μιας κεντρικής καθαρής περιοχής με κόκκινα άκρα που εξελίσσονται.
  • Η τριχοφυτία του καβάλου (tinea cruris) παρουσιάζεται ως ερυθρή περιοχή με κνησμό στην γεννητική περιοχή και συχνά εξαπλώνεται στο εσωτερικό των μηρών. Το πρόβλημα είναι πιο συχνό στους άνδρες από ότι στις γυναίκες και συχνά είναι γνωστό ως κνησμός των αθλητών.
  • Η τριχοφυτία του τριχωτού της κεφαλής (tinea capitis) είναι πιο συχνή στα παιδιά πριν την εφηβεία, αν και μπορεί να εμφανιστεί σε έφηβους και ενήλικες. Μπορεί να σχετίζεται με τριχόπτωση και οι προσβεβλημένες τρίχες αφαιρούνται εύκολα.

Πηγή:

  • Johnson & Johnson Hellas ΑΕΒΕ - Οδηγός για την αντιμετώπιση μυκητιάσεων του ποδιού.
  • Περίληψη των χαρακτηριστικήκών του προϊόντος Daktarin®
  • Περίληψη των χαρακτηριστικών του προϊόντος Lamisil®
  • Alison Blenkinsopp, Paul Paxton, John Blenkinsopp: Symptoms in the Pharmacy: A Guide to the Management of Common Illness Sixth (6th) Editioν - Athlete's foot.

Προτείνετε αυτό το άρθρο

Προτείνετέ το στο DeliciousΠροτείνετέ το στο FacebookΠροτείνετέ το στο Google PlusΠροτείνετέ το στο TwitterΠροτείνετέ το στο LinkedIn

Translate

sqenfrdeitptrorues

Παπαθανασίου Αναστάσιος - Ειδικός Παθολόγος
Κοραή 4, 454 44 Ιωάννινα

Η ιστοσελίδα IoanninaMed.gr ελέγχθηκε από την Norton Internet Security Η ιστοσελίδα IoanninaMed.gr ελέγχθηκε από την McAffe Internet Security