Εμβόλιο μηνιγγιτιδόκοκκου

Εκτύπωση

Ο κύριος αιτιολογικός παράγοντας της μηνιγγίτιδας είναι ο μηνιγγιτιδόκοκκος (Neisseria meningitidis) ο οποίος μεταδίδεται από άτομο σε άτομο με στενή επαφή μέσω των αναπνευστικών εκκρίσεων ή της σιέλου.

ο μηνιγγιτιδόκοκκος έχει παγκόσμια κατανομή, ενώ ποσοστό 5-10% του πληθυσμού είναι δυνατόν να είναι ασυμπτωματικοί φορείς της νόσου αφού συχνά αποικίζει το ανώτερο αναπνευστικό σύστημα, αλλά σπάνια προκαλεί διεισδυτική νόσο (μηνιγγίτιδα, σηψαιμία).

Νeisseria Μeningitidis (μηνιγγιτιδόκοκκος)Νeisseria Μeningitidis (μηνιγγιτιδόκοκκος)Ο μηνιγγιτιδόκοκκος κατατάσσεται σε ορότυπους βάσει του πολυσακχαριδικού αντιγόνου της κάψας, από τους οποίους οι ορότυποι A, B, C, Y και W135 συνδέονται με την εμφάνιση μηνιγγίτιδας.

Ο κίνδυνος για τους ταξιδιώτες των ενδημικών περιοχών της Αφρικής εξαρτάται από την εποχή τη διάρκεια και τις συνθήκες που θα γίνει το ταξίδι. Μεγαλύτερος κίνδυνος υπάρχει αν το ταξίδι πραγματοποιηθεί κατά την περίοδο της ξηρασίας (από τον Δεκέμβριο έως τον Ιούνιο), αν η διάρκεια διαμονής του ταξιδιώτη είναι μεγάλη (>1 μήνα) και στα ταξίδια όπου υπάρχει στενή επαφή με τους κατοίκους.

Ο εμβολιασμός συστήνεται σε:

Υπάρχουν δύο μεγάλες κατηγορίες εμβολίων κατά του μηνιγγιτιδοκόκκου:

  1. Πολυσακχαριδικά και
  2. Συζευγμένα.

Τα πολυσακχαριδικά εμβόλια έναντι του μηνιγγιτιδοκόκκου κυκλοφορούν ως διδύναμα (A, C) ή ως τετραδύναμα (A, C, Y, W135).

Στα συζευγμένα εμβόλια η ανοσολογική απάντηση επιτυγχάνεται μέσω Τ-κυτταρικής ανοσίας λόγω της σύζευξης του πολυσακχαρίτη με μια πρωτεΐνη φορέα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να προκαλούν ενισχυμένη ανοσολογική απάντηση στα βρέφη και παρατεταμένη διάρκεια προστασίας.

Παραδείγματα τέτοιων εμβολίων είναι το συζευγμένο εμβόλιο κατά του ορότυπου C, που προκαλεί καλή ανοσολογική απάντηση σε βρέφη που εμβολιάζονται από την ηλικία των 2 μηνών και το τετραδύναμο συζευγμένο εμβόλιο MCV4 που έχει πάρει ήδη άδεια κυκλοφορίας σε κάποιες χώρες. Πλέον είναι διαθέσιμο και στην ελληνική αγορά το πρώτο τετραδύναμο συζευγμένο εμβόλιο για τον μηνιγγιτιδόκοκκο, το οποίο ενδείκνυται για την ενεργή ανοσοποίηση εφήβων (ηλικίας άνω των 11 ετών) και ενηλίκων που διατρέχουν κίνδυνο έκθεσης στο Neisseria meningitidis οροομάδες A, C, W-135, και Y.

Λόγω των θεωρητικών πλεονεκτημάτων του MCV4 έναντι του MPSV4 εμβολίου, προβλέπεται ότι το MCV4 θα αντικαταστήσει σταδιακά το τελευταίο.

Όσον αφορά τον ορότυπο Β, το 2014 διατέθηκε και στην Ελληνική αγορά από την εταιρεία Novartis το πρώτο και μοναδικό παγκοσμίως εμβόλιο κατά της μηνιγγίτιδας οροομάδας Β (Bexsero®), προϊόν της βιοτεχνολογίας που επέτρεψε την εφαρμογή μιας νέας επαναστατικής μεθόδου, της ανάστροφης αναζήτησης συγκεκριμένων αντιγόνων (reverse vaccinology), τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν για νέα εμβόλια. Το εμβόλιο είναι μείγμα τεσσάρων πρωτεϊνών που θεωρούνται σταθερές στα στελέχη του μηνιγγιτιδόκοκκου, οροομάδας Β σε διαφορετικές γεωγραφικές περιοχές και η παρασκευή του δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την ελαχιστοποίηση της νόσου.

 

Δοσολογικό σχήμα εμβολίων μηνιγγιτιδόκοκκου
Τύπος εμβολίου Ελάχιστο όριο ηλικίας Δόση Αναμνηστική δόση

Διδύναμο Α και C

(Vaccin Meningococcique Merieux® και AC Vax®)

18 μήνες(1) 1 δόση των 0,5 mL 3 έτη

Τετραδύναμο Α, C, Υ και W135

(Memomune® και ACWY Vax®)

2 έτη(2) 1 δόση των 0,5 mL 3-5 έτη(3)

Συζευγμένο εμβόλιο C

(Ολιγοσακχαριδικό C συζευγμένο με διφθεριτιδική πρωτεΐνη CRM 197: Meningitec® Men Jugate® Meninvact®)

(Πολυσακχαριδικό C συζευγμένο με τετανική ανατοξίνη: Neisvac-C®)

 

2 μήνες

Ηλικία <12 μηνών: 3 δόσεις των 0,5 ml σε μεσοδιάστημα 1 μηνός τουλάχιστον.

Ηλικία >12 μηνών: 1 δόση των 0,5 ml.

Δεν έχει καθορισθεί

Συζευγμένο εμβόλιο Α, C, Υ και W135

(Menveo®)

2 έτη 1 δόση των 0.5 mL Μπορεί να χορηγηθεί ως αναμνηστική δόση σε άτομα που έχουν λάβει στο παρελθόν αρχικό εμβολιασμό με το ίδιο εμβόλιο, άλλο συζευγμένο εμβόλιο έναντι του μηνιγγιτιδόκοκκου ή μη συζευγμένο πολυσακχαριδικό εμβόλιο έναντι του μηνιγγιτιδόκοκκου. Η ανάγκη και ο χρόνος αναμνηστικής δόσης σε άτομα που έχουν εμβολιαστεί στο παρελθόν με Menveo θα προσδιορίζεται με βάση τις εθνικές συστάσεις.

Εμβόλιο έναντι του μηνιγγιτιδόκοκκου οροομάδας B

rDNA, συστατικών, προσροφημένο

MenB-4C (Bexsero®)

2 μήνες

Βρέφη 2 -5 μηνών: 3 δόσεις των 0,5 ml η καθεμία σε μεσοδιάστημα 1 μηνός τουλάχιστον.

Μία δόση μεταξύ των ηλικιών 12 και 15 μηνών με μεσοδιάστημα τουλάχιστον 6 μηνών μεταξύ της αρχικής σειράς και της αναμνηστικής δόσης.
Βρέφη 3 -5 μηνών: 2 δόσεις των 0,5 ml η καθεμία σε μεσοδιάστημα 2 μηνών τουλάχιστον.
Ηλικία 6-11 μηνών: Δύο δόσεις των 0,5 ml η καθεμία σε μεσοδιάστημα 2 μηνών τουλάχιστον. Μία δόση κατά το δεύτερο έτος της ζωής με διάστημα τουλάχιστον 2 μηνών μεταξύ της αρχικής σειράς και της αναμνηστικής δόσης.
Ηλικία 12-23 μηνών: Δύο δόσεις των 0,5 ml η καθεμία σε μεσοδιάστημα 2 μηνών τουλάχιστον. Μία δόση με διάστημα 12 έως 23 μηνών μεταξύ της αρχικής σειράς και της αναμνηστικής δόσης 
Ηλικία >2 -11 ετών - Ενήλικες: Δύο δόσεις των 0,5 ml η καθεμία σε μεσοδιάστημα 1 μηνός τουλάχιστον Θα πρέπει να εξετάζεται το ενδεχόμενο μίας αναμνηστικής δόσης σε άτομα με συνεχή κίνδυνο έκθεσης σε μηνιγγιτιδοκοκκική νόσο, βάσει επίσημων συστάσεων.

Εμβόλιο έναντι του μηνιγγιτιδόκοκκου οροομάδας B

Από 2 ανασυνδυασμένες λιπιδιωμένες παραλλαγές της πρωτεΐνης δέσμευσης του παράγοντα Η (fHbp) που απαντάται στην επιφάνεια των μηνιγγιτιδοκοκκικών βακτηρίων και είναι απαραίτητη προκειμένου τα βακτήρια να αποφύγουν τους ανοσολογικούς μηχανισμούς άμυνας του ξενιστή.

MenB-FHbp (Trumenba®)

10 έτη

2 δόσεις (0,5 ml η καθεμία) που χορηγούνται με χρονική απόσταση 6 μηνών

3 δόσεις: 2 δόσεις (0,5 ml η καθεμία) που χορηγούνται με χρονική απόσταση τουλάχιστον 1 μηνός,
ενώ ακολουθεί μια τρίτη δόση τουλάχιστον 4 μήνες μετά τη δεύτερη δόση

Για άτομα που διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο διεισδυτικής μηνιγγιτιδοκοκκικής νόσου θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η χορήγηση μίας αναμνηστικής δόσης

(1)Η αποτελεσματικότητα του εμβολίου στα παιδιά <18 μηνών είναι μειωμένη, και γενικά δεν συστήνεται εκτός από την περίπτωση δευτερογενούς προφύλαξης. Αν ένα παιδί εμβολιασθεί σε ηλικία <18 μηνών, ορισμένοι συνιστούν μια δεύτερη δόση μετά από ένα έτος, για αύξηση της αποτελεσματικότητας.

(2)Στα παιδιά που εμβολιάστηκαν πριν την ηλικία των 4 ετών μπορεί να χρειαστεί μια επιπλέον δόση του εμβολίου 2-3 έτη μετά, αν βρίσκονται σε συνεχή έκθεση.

(3)Ο χρόνος χορήγησης αναμνηστικής δόσης δεν έχει τεκμηριωθεί. Μελέτες έδειξαν ότι ο τίτλος των αντισωμάτων ακολουθεί πτωτική τάση μετά τα 3 έτη.

 

Το εμβόλιο MCV4 χορηγείται σε μία δόση ενδομυϊκά. Η αναγκαιότητα αναμνηστικής δόσης δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί. Το εμβόλιο MPSV4 χορηγείται σε μία δόση υποδόρια και η αναμνηστική δόση θα πρέπει να επαναλαμβάνεται κάθε 3-5 έτη, εφόσον ο κίνδυνος νόσησης συνεχίζει να υφίσταται.

Το εμβόλιο έναντι του μηνιγγιτιδόκοκκου οροομάδας B (MenB) μπορεί να χορηγηθεί, βάσει μεμονωμένων κλινικών αποφάσεων, σε νέους ενήλικες και εφήβους ηλικίας 16-23 ετών (προτιμώμενη ηλικία 16-18 ετών) που δεν ανήκουν στην ομάδα υψηλού κινδύνου, σε 2 δόσεις το MenB-4C (Bexsero®) με απόσταση τουλάχιστον ενός μηνός μεταξύ των δόσεων ή σε δύο δόσεις το MenB-FHbp (Trumenba®) με μεσοδιάστημα τουλάχιστον 6 μηνών μεταξώ των δόσεων (η δόση του ενός δεν μπορεί να αντικατασταθεί από την δόση του άλλου).

Σε ενήλικα άτομα με ανατομική ή λειτουργική ασπληνία (συμπεριλαμβανομένης της δρεπανοκυτταρικής νόσου), σε ασθείς με ανοσολογικά ελλείμματα του συμπληρώματος και σε άτομα που λαμβάνουν εκουλιζουμάμπη, λόγω του αυξημένου κινδύνου απο μηνιγγοκοκκική νόσο που ανήκει στην ορολογική ομάδα Β, αλλά και σε άτομα (π.χ. μικροβιολόγοι) που εκτίθενται συνήθως στον μηνιγγιτιδοκόκκο, θα πρέπει να χορηγείται σε 2 δόσεις το MenB-4C (Bexsero®) με απόσταση τουλάχιστον ενός μηνός μεταξύ των δόσεων ή το MenB-FHbp (Trumenba®) σε τρεις δόσεις με διάστημα 1-2 μηνών η δεύτερη δόση από την πρώτη και σε 6 μήνες η τρίτη δόση.

Ανεπιθύμητες ενέργειες:

Θεωρείται γενικά ασφαλές εμβόλιο. Οι πιο συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες είναι ερυθρότητα, τοπικό άλγος, κεφαλαλγία, ναυτία και κόπωση. Οι τοπικές αντιδράσεις πλην της ερυθρότητας είναι συχνότερες με το εμβόλιο MCV4. Στο 2% των εμβολιασθέντων είναι δυνατόν να παρουσιασθεί πυρετός έως 38,5°C.

Αντενδείξεις:

Σοβαρή αλλεργική αντίδραση σε προηγούμενη δόση του εμβολίου ή σε οποιοδήποτε συστατικό του εμβολίου συμπεριλαμβανομένων του φυσικού latex και της διφθεριτικής τοξίνης (για το MCV4). Προηγούμενο ιστορικό συνδρόμου Guillain Barré, όταν ο κίνδυνος νόσησης από μηνιγγίτιδα δεν είναι μεγάλος. Στην περίπτωση αυτή θα ήταν προτιμότερο να αποφεύγεται το τετραδύναμο συζευγμένο εμβόλιο, αν και δεν έχει αποδειχθεί έως σήμερα αιτιολογική συσχέτιση. Η χορήγηση του εμβολίου θα πρέπει να αναβληθεί σε άτομα που υποφέρουν από οξεία, σοβαρή, εμπύρετη νόσο.

Αλληλεπιδράσεις με άλλα εμβόλια ή φάρμακα:

Δεν έχουν αναφερθεί αλληλεπιδράσεις με άλλα εμβόλια ή φάρμακα. Σε συγχορήγηση συζευγμένου και μη συζευγμένων εμβολίων ανεξαρτήτως από το ποιο χορηγήθηκε πρώτο, το δεύτερο εμβόλιο θα πρέπει να χορηγείται μετά από 2 τουλάχιστον εβδομάδες ενώ σε συγχορήγηση διδύναμου και τετραδύναμου μη συζευγμένου εμβολίου δεν υπάρχει ελάχιστο μεσοδιάστημα που θα πρέπει να μεσολαβεί μεταξύ της χορήγησης των διαφορετικών τύπων μη συζευγμένων εμβολίων.

Το Menveo® μπορεί να συγχορηγηθεί είτε μόνο με το εμβόλιο (προσροφημένο) τετάνου (Τ), διφθερίτιδας (D), κοκκύτη (ακυτταρικό συστατικό) (Pa) (Tdap), είτε με Tdap και τετραδύναμο εμβόλιο (ανασυνδυασμένο) κατά των ιϊκών τύπων 6, 11, 16 και 18 του Ιού των Ανθρώπινων Θηλωμάτων (HPV) αφού δύο μελέτες υποστηρίζουν τη συγχορήγηση των εμβολίων.

Αποτελεσματικότητα:

Τα πολυσακχαριδικά εμβόλια έχουν υψηλή αποτελεσματικότητα για τους ορότυπους A, C, Υ και W135 αλλά περιορισμένη διάρκεια ανοσίας λόγω μη συμμετοχής της κυτταρικής ανοσίας. Το τετραδύναμο συζευγμένο εμβόλιο MCV4 εμφανίζεται επίσης να επιτυγχάνει εξίσου υψηλή ανοσολογική απάντηση και για τους 4 ορότυπους, 28 ημέρες μετά τον εμβολιασμό. Ωστόσο 3 έτη μετά τον εμβολιασμό, ο τίτλος αντισωμάτων παραμένει σημαντικά υψηλότερος σε σχέση με το τετραδύναμο πολυσακχαριδικό εμβόλιο MPSV4. Ο χρόνος παραγωγής προστατευτικού τίτλου αντισωμάτων και για τους 2 τύπους εμβολίων υπολογίζεται περίπου σε 7-10 ημέρες.

Πηγή:

Ετικέτες: , ,
Αστέρια ΑνενεργάΑστέρια ΑνενεργάΑστέρια ΑνενεργάΑστέρια ΑνενεργάΑστέρια Ανενεργά